بهشت در انتظار ما است
بهترين شما شخصى است که با همسرش خوش رفتارتر باشد و من از تمامى شما نسبت به همسرانم خوش رفتاتررم.
در اخلاق حضرت محمد, همين بس که با آن جلالت و موقعيتى که به سلاطين نامه دعوت مى نوشت در خانه, تا حد امکان کارش را شخصا انجام مى داد.
اهل سيره نوشته اند: پيامبر خدا در خانه خويش خدمتکار اهل خود بود, گوشت را تکه تکه مى کرد و بر سفره غذاى حقيرانه مى نشست و انگشتان خويش را مى ليسيد, بز خود را مى دوشيد و لباس خود را وصله مى نمود و بر شتر خود عقال مى زد و به ناقه خود علف مى داد, با خدمتکار منزل آرد را آسياب مى کرد و خمير مى ساخت.
ابن شهر آشوب در کتاب مناقب, (ج 1, ص 146) روايت کرده که: رسول خدا(ص) کفش خود را وصله مى زد, پوشاک خويش را مى دوخت, در منزل را شخصا باز مى کرد, گوسفندان و شترها را مى دوشيد و به هنگام خسته شدن خادمش در دستاس کردن به کمک او مى شتافت و آب وضوى شبش را خود تهيه مى کرد. و در همه کارها به اهل خانه کمک مى کرد. لوازم خانه و زندگانى را به پشت خود از بازار به خانه مى برد. گاه اتفاق مى افتاد که حضرت خانه خويش را نظافت مى کرد و جارو مى کشيد و خود مکرر مى فرمود: کمک به همسر و کارهاى منزل,صدقه و احسان در راه خدا محسوب مى شود.
يافتن و داشتن اسوه و چهار چوب هاى فکرى, کردارى و گفتارى در روابط خانوادگى براى هر انسانى توفيقى در جهت تکامل هر چه بهتر اوست. از سويى محک اخلاق انسان در خانواده است زيرا اشخاص در بيرون قدرت بر رفتار ضد اخلاقى ندارند يا به دليل پاره اى ملاحظات بد اخلاقى نمى کنند. آن کس که در منزل که زن و فرزندانش تحت نظر اويند خوش رفتارى کرد , خوش اخلاق است.
در اين مقاله نمايى کلى از اخلاق خانوادگى پيامبر (ص) را ـ که سرمشق اعلا و بالاترين اسوه و نمونه برجسته اخلاق الهى است و براى تکميل اخلاق مبعوث شد ـ تصوير مى کنيم تا با الهام گيرى از سيره والاى او زندگى خداپسندانه اى داشته باشيم و به گونه اى که آن بزرگوار با اعضاى خانواده رفتار مى کرد معاشرت کنيم, به گونه اى سخن بگوييم که آن حضرت سخن مى گفت , آن جايى غضب کنيم که آن عزيز خشمگين مى شد و جايى عفو کنيم که آن جناب مى بخشيد.
عايشه, عيال رسول خدا(ص) که به خصوصيات اخلاقى او آگاه بود , جزئيات اخلاقى و رفتارى پيامبر را در يک جمله خلاصه کرد; که در روايت آمده است:
عايشه گفته است: احدى از پيامبر (ص) خوش خلق تر نبود , هيچ کس از اصحاب و اهل بيت او را صدا نمى زد مگر اين که در جواب مى فرمود: لبيک.
رشيد الدين ميبدى در تفسير آيه «انک لعلى خلق عظيم» مى گويد:
رسول خدا(ص) امر و نهى قرآن را چنان پيش رفتى و نگه داشتى به خوش طبعى که گويى خلق وى و طبع وى خود آن بود.
بلغ العلى بکماله ، کشف الدجى بجماله ، حسنت جميع خصاله ، صلوا عليه و آله
او رهنمودهاى قرآن را به دل مى گرفت و در زندگى اش از شيوه اى که قرآن پيشنهاد مى کردـ بى هيچ انحرافى و بى آن که هيچ ناراحتى در آن روا دارد ـ پيروى مى کرد و لذا تجسم قرآن به حساب مى آمد.و اين ادعا از نظر کلام الله مجيد مورد تأييد است.
در اخلاق حضرت محمد, همين بس که با آن جلالت و موقعيتى که به سلاطين نامه دعوت مى نوشت در خانه, تا حد امکان کارش را شخصا انجام مى داد.
اهل سيره نوشته اند: پيامبر خدا در خانه خويش خدمتکار اهل خود بود , گوشت را تکه تکه مى کرد و بر سفره غذاى حقيرانه مى نشست و انگشتان خويش را مى ليسيد , بز خود را مى دوشيد و لباس خود را وصله مى نمود و بر شتر خود عقال مى زد و به ناقه خود علف مى داد , با خدمتکار منزل آرد را آسياب مى کرد و خمير مى ساخت.
ابن شهر آشوب در کتاب مناقب, (ج 1, ص 146) روايت کرده که:
رسول خدا(ص) کفش خود را وصله مى زد , پوشاک خويش را مى دوخت , در منزل را شخصا باز مى کرد , گوسفندان و شترها را مى دوشيد و به هنگام خسته شدن خادمش در دستاس کردن به کمک او مى شتافت و آب وضوى شبش را خود تهيه مى کرد. و در همه کارها به اهل خانه کمک مى کرد. لوازم خانه و زندگانى را به پشت خود از بازار به خانه مى برد.
سإلت إبى عن مدخل رسول الله صلى الله عليه و آله, فقال: کان دخوله فى نفسه مإذونا فى ذلک, فاذا آوى الى منزله جزإ دخوله ثلاثه اجزإ, جزءا لله و جزءا لا هله و جزءا لنفسه. ثم جزء جزئه بينه و بين الناس فيرد ذلک بالخاصه على العامه و لا يدخر عنهم عنه شيئا....از پدرم در مورد امور رسول خدا(ص) در داخل خانه سوال کردم, فرمودند: وقتى به خانه اش مى رفت , اوقاتش را سه قسمت مى کرد: يک قسمت براى خدا و يک قسمت براى خانواده اش , و يک قسمت براى خودش , آن گاه قسمت خودش را نيز ميان خود و مردم تقسيم مى کرد و آن را براى بستگان و بزرگان صحابه (که در منزلش به خدمت او مى رسيدند) قرار مى داد و ذره اى از امکانات خود را از آنان دريغ نمى نمود (بلکه آن چه امکان داشت در حقشان انجام مى داد.)
حضرت در مورد امورى که به شخص او مربوط مى شد , خشمگين نمى شد. تنها براى خدا, آن گاه که حرمت هاى الهى شکسته مى شد , غضب مى کرد.
يکى از همسران آن حضرت مى گويد: وقتى رسول خدا (ص) غضب مى کرد به جز على (ع) کسى را ياراى سخن گفتن با حضرتش نبود.
علاوه بر همسران , همنشينان روزانه پيامبر (ص) عبارت بودند از فاطمه و شوهر و فرزندانش و به گواهى تاريخ و روايات فراوان , علاقه پيامبر خاتم(ص) به آن ها قابل قياس با ديگر کسان و نزديکان حضرت نبود. به موجب روايتى که عايشه نقل کرد , هر گاه فاطمه(س) بر پدر وارد مى شد رسول خدا (ص) جلوى پاى دخترش بلند مى شد و او را مى بوسيد و در جاى خود مى نشانيد.
در عروسى فاطمه(س) زنان مسرور بودند و اظهار شادمانى مى کردند و سرود مى خواندند و مى گفتند: ابوها سيد الناس.
رسول خدا(ص) فرمود: بگوييد و بعلها ذو الشده الباس.
و اين مصراع چون در مدح حضرت اميرالمومنين(ع) بود , با آن که رسول خدا خواسته بود بانوان بگويند اما عايشه , زنان را منع کرد از اضافه کردن اين مصراع. پيامبر(ص) متوجه موضوع شد و فرمود: عايشه عداوت ما را ترک نمى کند!
روزى رسول اکرم(ص) وارد اطاق عايشه شد مشاهده کرد که تکه نانى روى زمين و زير دست و پا افتاده است آن را برداشته و خورد و سپس فرمود:
اى حميرا! مجاورت نعمت هاى الهى را بر خويشتن گرامى دار تا هرگز نعمت هاى خداوندى از مردم دور نشوند.
نکاتي درباره حضرت فاطمه(س)
يکي از عبادتهاي ديني درود و صلوات فرستادن بر حضرت ختمي مرتبت و اهل بيت معصوم آن حضرت است. اين عبادت ريشه قرآني دارد و خداوند متعال در قرآن به آن دستور داده است.
در روايتي از پيامبر صلي الله عليه وآله آمده است که درود فرستادن بر فاطمه زهرا عليهاالسلام آثار معنوي بالايي دارد و در قيامت شايستگي الحاق به پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله را براي انسان فراهم ميکند. پيامبر اکرم صلي الله عليه وآله فرمود:
اي فاطمه! هر کس بر تو صلوات بفرستد خداوند او را مي آمرزد و در هر جاي بهشت که باشم وي را به من ملحق سازد. کيفيت صلوات بر حضرت زهرا عليهاالسلام چنين است:
نماز حضرت زهرا عليهاالسلام دو رکعت است؛ بدين صورت که در رکعت اول بعد از حمد 100 مرتبه سوره قدر و در رکعت دوم بعد از حمد 100 مرتبه سوره توحيد خوانده مي شود.
در مفاتيح الجنان روايت شده است که: هر گاه حاجتي داري دو رکعت نماز به جاي آور و پس از سلام سه مرتبه تکبير بگو و پس از آن تسبيحات حضرت فاطمه عليه االسلام را بگو، آنگاه به سجده برو و صد مرتبه بگو :
«يا مَوْلاتي يا فاطِمَةُ اَغيثيني»
سپس جانب راست صورت را بر زمين بگذار و همان ذکر را صد مرتبه بگو ، سپس جانب چپ صورت را بر زمين بگذار و صد مرتبه همان ذکر را بگو و حاجت خود را بخواه، به خواست خداوند حاجتت برآورده مي شود.
احترام حضرت فاطمه عليهالسلام و قداست آن بانوي بزرگوار، براي همه مسلمانان بديهي و مسلّم است.
سکوني ميگويد: خدمت امام صادق عليهالسلام رسيدم، در حالي که غمگين بودم. آن حضرت به من فرمودند: اي سکوني! چرا غمگين هستي؟ عرض کردم: خداوند به من دختري داده است. فرمودند: اي سکوني! سنگيني آن دختر بر زمين است و روزي اش با خدا و عمرش جداگانه. سپس فرمودند: چه نامي براي او انتخاب کرده اي؟ عرض کردم: فاطمه.
فرمودند: آه، آه، آه. و دست خود را بر پيشاني نهادند و آنگاه فرمودند: «اِذا سَمَّيْتَها فاطِمَةَ فَلا تَسُبَّها وَ لاتَلْعَنْها وَلا تَضْرِبْها(1) اگر نام او را فاطمه نهادي، به او بد مگو و لعن مکن و او را مزن.»
چند مسئله:
1. براي فرد بي وضو حرام است که نام خداوند متعال را مس نمايد و همچنين است بنا بر احتياط واجب مس اسامي مبارک پيغمبر (ص) و ائمه و حضرت زهراعليه االسلام (2)
2. يکي از محرمات بر شخص جنب، رساندن جايي از بدن به خط قرآن يا به اسم خدا ـ به هر لغت که باشد ـ و بنا بر احتياط اسم پيامبران و امامان و حضرت زهرا است.(3)
کيفر دشنام گفتن به فاطمه عليهالسلام قتل است و بر اساس فقه اسلامي، فردي که نسبت به آن بانوي مقدس هتک حرمت کند و به فحاشي و دشنام گويي زبان بگشايد مستوجب مرگ است و بايد به قتل رسانده شود. اين شدت عمل و سختگيري شايد بدين جهت باشد که حرمت و منزلت آن بانوي بزرگوار، هم پايه احترام ائمه و پيشوايان معصوم است و بازگشت به فحّاشي و هتک حرمت و سبّ رسول اللّه دارد.
از اينرو کسي که به آن بانوي مطهره سبّ کند، حکم کسي را دارد که به رسول اللّه صلي الله عليه وآله سبّ نمايد و بايد به قتل برسد.(4)
امام خميني رحمه الله ميفرمايد: الحاق صديقه طاهره به ائمه اطهار خالي از وجه نيست؛ بلي اگر دشنام به صديقه طاهره بازگشت به سبّ رسول اللّه نمايد، بدون شبهه، دشنام دهنده کشته مي شود.(5)
امام خميني رحمه الله طي حکمي در سال 1367 به آقاي محمد هاشمي مدير عامل صدا و سيماي جمهوري اسلامي نوشتند: «با کمال تأسف از صداي جمهوري اسلامي مطلبي در مورد الگوي زن پخش گرديده است که انسان شرم دارد بازگو نمايد. فردي که اين مطلب را پخش کرده است تعزير و اخراج ميگردد و دست اندرکاران آن تعزير خواهند شد. در صورتي که ثابت شود قصد توهيني در کار بوده است بلاشک فرد توهين کننده محکوم به اعدام است. اگر بار ديگر از اين گونه قضايا تکرار گردد موجب تنبيه و توبيخ و مجازات شديد مسئولين بالاي صدا و سيما خواهد شد. البته در تمامي زمينه ها قوه قضائيه اقدام مينمايد.(6)
يکي از تعقيبات نماز، گفتن تسبيحات حضرت زهرا عليهالسلام است که بسيار فضيلت دارد، بلکه برتر از ساير تعقيبات نماز محسوب ميشود.
از امام صادق عليهالسلام نقل شده است که فرمودند: «تسبيح حضرت فاطمه عليهاالسلام بعد از هر نماز نزد من از هزار رکعت نماز در هر روز محبوبتر است.»(7)
و نيز آن امام بزرگوار به يکي از ياران خود به نام ابو هارون فرمودند: «ما خردسالان خود را به تسبيح حضرت زهرا فرمان ميدهيم همچنان که آنان را مأمور به برگزاري نماز مي نماييم.» (9)
چند مسئله:
1. در تسبيحات حضرت زهرا عليهاالسلام ابتدا 34 مرتبه اللّه اکبر، سپس 33 مرتبه الحمد للّه و پس از آن 33 مرتبه سبحان اللّه گفته ميشود. (10)
2. جايز است ذکر سبحان اللّه جلوتر از ذکر الحمد للّهِ گفته ميشود، ولي بهتر آن است که ذکر الحمد للّه جلوتر گفته شود.(11)
3. تسبيحات حضرت زهرا عليهالسلام بعد از نماز مستحب است؛ چه نماز واجب و چه نماز مستحب، ولي در نماز واجب خصوصا در نماز صبح مستحب مؤکد است.(12)
4. مستحب است ذکر تسبيحات حضرت زهرا عليهاالسلام با تسبيح تربت امام حسين عليهالسلام باشد.
5. اگر تسبيح گوينده در تعداد تکبيرات يا تسبيحات شک کند، در صورتي که از محل آن تجاوز نکرده باشد بايد بنا را بر مقدار کمتر بگذارد و الاّ بايد بنا بر اين بگذارد که به طور کامل انجام شده است و اگر زيادتر هم گفته باشد مانعي ندارد.(13)
اگر روزه دار با گفتن، نوشتن، اشاره و مانند اينها به خدا و پيامبر صلي الله عليه وآله و جانشينان آن حضرت عمدا نسبت دروغ بدهد روزه اش باطل ميشود و احتياط واجب آن است که نام حضرت زهرا (س) و ساير پيامبران (ع) و جانشينان آنان هم در اين حکم فرقي ندارد.(14)
يکي از عبادتهاي ديني درود و صلوات فرستادن بر حضرت ختمي مرتبت و اهل بيت معصوم آن حضرت است. اين عبادت ريشه قرآني دارد و خداوند متعال در قرآن به آن دستور داده است. «اِنَّ اللّهَ وَ مَلائِکَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَي النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْليما» (15)
در روايتي از پيامبر صلي الله عليه وآله آمده است که درود فرستادن بر فاطمه زهرا عليهاالسلام آثار معنوي بالايي دارد و در قيامت شايستگي الحاق به پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله را براي انسان فراهم ميکند. پيامبر اکرم صلي الله عليه وآله فرمود: «يا فاطِمَةُ مَنْ صَلّي عَلَيْکَ غَفَرَ اللّهُ لَهُ، وَ اَلْحَقَهُ بي حَيْثُ کُنْتُ مِنَ الْجَنَّةِ؛
برپايي مجلس عقد و عروسي در روزها و شب هاي شهادت ائمه معصومين عليهم السلام اگر موجب توهين و هتک باشد، اجتناب از آن لازم است.(17)
سؤال: برخي براي اينکه برنامه هاي موسيقي و لهو و لعب در مجالس عروسي خود را توجيه کنند ميگويند: اين برنامه ها در شب عروسي حضرت زهرا عليهالسلام نيز وجود داشته است. آيا اين نسبتها صحيح است؟
پاسخ: چنين نسبتي صحيح نيست.(18)
نماز حضرت زهرا عليهاالسلام دو رکعت است؛ بدين صورت که در رکعت اول بعد از حمد 100 مرتبه سوره قدر و در رکعت دوم بعد از حمد 100 مرتبه سوره توحيد خوانده مي شود. (19)
در مفاتيح الجنان روايت شده است که: هر گاه حاجتي داري دو رکعت نماز به جاي آور و پس از سلام سه مرتبه تکبير بگو و پس از آن تسبيحات حضرت فاطمه عليه االسلام را بگو، آنگاه به سجده برو و صد مرتبه بگو: «يا مَوْلاتي يا فاطِمَةُ اَغيثيني»، سپس جانب راست صورت را بر زمين بگذار و همان ذکر را صد مرتبه بگو، سپس جانب چپ صورت را بر زمين بگذار و صد مرتبه همان ذکر را بگو و حاجت خود را بخواه، به خواست خداوند حاجتت برآورده ميشود.(20)
قال رسول اللّه (ص) :
«مَنْ زارَ فاطِمَةَ فَکَأَنَّما زارَني وَ مَنْ زارَ عَلِيَّ بْنَ اَبيطالِبٍ فَکَاَنَّما زارَ فاطِمَةَ؛
هر که فاطمه را زيارت کند مثل اين است که مرا زيارت کرده و هر کس علي بن ابيطالب را زيارت کند مانند آن است که فاطمه را زيارت کرده است.(21)
همچنين راوي نقل ميکند که: «قالَتْ فاطِمَةُ: قالَ اَبي وَ هُوَ ذا حَيٍّ: مَنْ سَلَّمَ عَلَيَّ وَ عَلَيْکِ ثَلاثَةَ اَيّامٍ فَلَهُ الْجَنَّةُ. قُلْتُ لَها: ذا في حَياتِهِ وَ حَياتِکِ اَوْ بَعْدَ مَوْتِهِ وَ مَوْتِکِ؟ قالَت: في حَياتِنا وَ بَعْدَ مَوْتِنا؛
فاطمه عليهاالسلام فرمودند: پدرم آن زمان که در قيد حيات بود [به من] فرمود: هر که سه روز بر من و تو سلام کند، بهشت براي اوست. به حضرت [زهرا عليهاالسلام [گفتم: اين مسئله در زمان حيات پيامبر و شما يا بعد از مرگتان است؟ زهرا عليهاالسلام فرمودند: در حيات و ممات ما. (22)
امام جواد عليه السلام هر روز هنگام زوال به مسجد رسول اللّه صلي الله عليه وآله رفته و پس از سلام و صلوات بر رسول خدا صلي الله عليه وآله ، به سراغ خانه مادرش زهرا عليه االسلام که در همان نزديکي قبر پيامبر صلي الله عليه وآله است ميرفت و کفشها را در آورده و با نهايت ادب و خضوع، داخل خانه شده و در آنجا نماز و دعا ميخواند و دقايقي طولاني به عبادت مشغول ميشد و هرگز ديده نشد به زيارت رسول صلي الله عليه وآله برود و سراغ مادرش را نگيرد.
در روايات، هر يک از روزهاي هفته و ساعات شبانه روز به نام يکي از معصومين عليهم السلام نامگذاري شده و براي هر روز و هر هفته با توجه به همين نامگذاريها، ادعيه و اعمالي بيان شده است.
از بين روزهاي هفته، روز يکشنبه متعلق به اميرالمؤمنين و فاطمه زهرا عليهماالسلام ميباشد و از بين ساعات شبانه روز، ساعت آخر شب؛ نزديک اذان صبح، متعلق به فاطمه زهرا عليهاالسلام ميباشد. زيارت مخصوص حضرت زهرا عليهاالسلام در روز يکشنبه چنين است:
«اَلسَّلامُ عَلَيْکِ يا مُمْتَحَنَةُ امْتَحَنَکِ الَّذي خَلَقَکِ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَکِ لِمَا امْتَحَنَکِ بِهِ صابِرَةً وَ نَحْنُ لَکِ اَوْلِياءُ مُصَدِّقُونَ وَ لِکُلِّ ما اَتي بِهِ اَبُوکِ صلي الله عليه وآله وَ اَتي بِهِ وَصِيُّهُ عليهالسلام مُسَلِّمُونَ وَ نَحْنُ نَسْئَلُکَ اللّهُمَّ اِذْ کُنّا مُصَدِّقينَ لَهُمْ أَنْ تُلْحِقَنا بِتَصْديقِنا بِالدَّرَجَةِ الْعالِيَةِ لِنُبَشِّرَ اَنْفُسَنا بِأَنّا قَدْ طَهُرْنا بِوِلايَتِهِمْ عليهمالسلام. (24)